PROPOZYCJA PROGRAMOWA NAUCZANIA ZAWODU MARYNARZA ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ - JÓZEF WĘGRZYN
Dodane przez Retman dnia 21.11.2025
Kilka dni temu zostałem poproszony przy Kolegę Władka Wąsika o przygotowanie referatu na temat szkolenia zawodowego w żegludze śródlądowej w Niemczech. Przypomnę na wstępie, że od ponad 20 lat wypowiadam się publikując na różnych stronkach internetowych, min. Żegluga śródlądowa wczoraj, dziś i jutro, Bractwo Mokrego Pokładu oraz Stowarzyszeniu Absolwentów TŻŚ artykuły o konieczności zmian w polskim szkoleniu zawodowym żeglugi śródlądowej. Trzy lata temu pośredniczyłem w próbie nawiązania współpracy i załatwieniu bezpłatnych praktyk zawodowych dla uczniów wrocławskiego TŻŚ w największej niemieckiej firmie armatorskiej HGK. Niestety, ale najprawdopodobniej z przyczyn politycznych będących wówczas u władzy szkodników i ignorantów z PiS do takiej współpracy nie doszło ze szkodą dla absolwentów wrocławskiej szkoły.nowią większość kursantów (90 procent), choć odsetek kobiet nieznacznie rośnie.
Treść rozszerzona
Kilka dni temu zostałem poproszony przy Kolegę Władka Wąsika o przygotowanie referatu na temat szkolenia zawodowego w żegludze śródlądowej w Niemczech. Przypomnę na wstępie, że od ponad 20 lat wypowiadam się publikując na różnych stronkach internetowych, min. Żegluga śródlądowa wczoraj, dziś i jutro, Bractwo Mokrego Pokładu oraz Stowarzyszeniu Absolwentów TŻŚ artykuły o konieczności zmian w polskim szkoleniu zawodowym żeglugi śródlądowej. Trzy lata temu pośredniczyłem w próbie nawiązania współpracy i załatwieniu bezpłatnych praktyk zawodowych dla uczniów wrocławskiego TŻŚ w największej niemieckiej firmie armatorskiej HGK. Niestety, ale najprawdopodobniej z przyczyn politycznych będących wówczas u władzy szkodników i ignorantów z PiS do takiej współpracy nie doszło ze szkodą dla absolwentów wrocławskiej szkoły.
Podstawowym błędem Techników Żeglugi Śródlądowej w Kędzierzynie-Koźlu, Nakle nad Notecią oraz TŻŚ Wrocław jest nieprawidłowe szkolenie zawodowe lub jego brak na statkach towarowych żeglugi śródlądowej, a już całkowitą pomyłką jest wysyłanie praktykantów na statki polskich uczelni morskich.
W efekcie tego absolwenci w/w szkół żeglugowych są praktycznie niedouczeni i muszę nadrabiać swoją fachową wiedzę pracując na najniższych (szkoleniowych) stanowiskach młodszych marynarzy.
Kilka dni temu rozmawiałem z jednym z takich absolwentów, który pozwolił mi na udostępnienie swojego nazwiska. Pracuje on już drugi rok jako młodszy marynarz w hamburskiej firmie BKE Elbe i uczy się podstaw żeglugowego rzemiosła, a nazywa się S. A.
Dwóch wcześniejszych absolwentów TŻŚ Wrocław, którym pomogłem znaleźć pracę na Zachodzie odpadli niestety po paru tygodniach pracy z powodu braku podstawowych praktycznych umiejętności w żegludze.
Natomiast absolwentka szkoły z Nakła nad Notecią N. L. daje sobie dość dobrze radę pracując na stanowisku marynarza i po „wypływaniu” brakującej praktyki zawodowej zostanie w najbliższym czasie sternikiem, a w przyszłości kapitanem. Dotyczy to również Szymona, który spisuje się dość dobrze na swoim stanowisku pracy i jest to opinia kapitanów z którymi współpracuje.
Przechodzę teraz do omówienia dualnego systemu z naciskiem na praktykę zawodową na statkach żeglugi śródlądowej niemieckiego szkolenia zawodowego zgodnego z Dyrektywą unijną, która weszła w życie w całej żeglugowej Europie 17 stycznia 2022 roku i obowiązuje również w Polsce. Cytuję tłumaczenie unijnych materiałów źródłowych na j. polski:
„Szyper (Skipper) Żeglugi Śródlądowej, Kapitan Żeglugi Śródlądowej, Konstruktor Łodzi i Specjalista ds. Logistyki Portowej.
Jeśli chodzi o kształcenie w zawodach na wodzie i wokół niej, Reńska Szkoła Zawodowa (SBKR) w Duisburgu-Hombergu jest jedną z wiodących instytucji w Niemczech! Oferuje ona kompleksowe szkolenia i możliwości kształcenia ustawicznego w zawodach Szypra Żeglugi Śródlądowej, Kapitana Żeglugi Śródlądowej, Konstruktora Łodzi i Specjalisty ds. Logistyki Portowej. Szkoła zawodowa jest partnerem firm szkoleniowych w ramach dualnego systemu kształcenia zawodowego. Dlatego wszyscy uczniowie muszą zawrzeć umowę o naukę zawodu – w zależności od zawodu – z firmą żeglugową lub właścicielem prywatnego statku, stocznią lub firmą portowo-przeładunkową. Nie oferujemy wyłącznie stacjonarnych kursów szkolnych. Skipper (szyper) żeglugi śródlądowej podczas kontroli silnika. Uczniowie żeglugi śródlądowej i logistyki portowej uczęszczają na zajęcia w blokach trwających około 12–14 tygodni w roku szkolnym, podczas gdy szkutnicy zazwyczaj spędzają jeden tydzień w miesiącu w szkole zawodowej skipperów. W zależności od wybranego kierunku nauki, okres szkolenia trwa zazwyczaj trzy lub trzy i pół roku. Istnieje również możliwość uzyskania kwalifikacji wstępu na studia wyższe lub ukończenia studiów dualnych na kierunku „Operacje okrętowe i portowe” we współpracy z Uniwersytetem Nauk Stosowanych w Jade.
Informacje techniczne: Maszynownia, systemy sterowe, stanowisko kontroli wycieków. Szczególny nacisk kładziemy na praktyczne szkolenie, które uczniowie mogą i powinni w dużej mierze kształtować samodzielnie. Szkoła jest wyposażona w liczne specjalistyczne obiekty. Do najważniejszych obiektów należy maszynownia z kilkoma silnikami okrętowymi, systemami sterowymi oraz licznymi modelami technicznymi poszczególnych elementów napędowych. Unikatowym obiektem jest również symulator radarowy do pracy na płytkich wodach SANDRA-II. W tym symulatorze przyszli kapitanowie statków żeglugi śródlądowej mogą nie tylko nauczyć się obsługi instrumentów nawigacyjnych w sterówce na sześciu w pełni wyposażonych stanowiskach sterowniczych, ale także ćwiczyć sterowanie statkiem żeglugi śródlądowej w różnych realistycznych sytuacjach, aż do uzyskania patentu UE (licencji kapitana statku żeglugi śródlądowej).
Ponadto dostępna jest sekcja tankowców ze stanowiskiem wykrywania wycieków i morskim ramieniem przeładunkowym do załadunku i rozładunku ładunków płynnych, sprzęt do ratowania i ratowania członków załogi/pasażerów, budynek ognioodporny, 20-stopowy kontener z urządzeniami do zabezpieczania ładunku, różnorodne systemy transportu oraz warsztat obróbki drewna i metalu, w tym drukarka 3D do części plastikowych. Bardziej szczegółowe informacje na temat zawodów i opinie byłych stażystów można znaleźć w broszurze Szkoły Zawodowej Żeglugi Reńskiej (SBKR). Ilu uczniów uczęszcza do SBKR? Obecnie do Szkoły Zawodowej Żeglugi Reńskiej co roku uczęszcza około 380 uczniów. Spośród nich największą grupę stanowią kapitanowie żeglugi śródlądowej, liczącą około 320 uczniów, podczas gdy specjaliści ds. logistyki portowej reprezentują około 40 osób, a konstruktorzy łodzi około 20. Niestety, w wielu firmach szkoleniowych odsetek młodych kobiet pragnących podjąć te zawody jest raczej niski. W programach żeglugi śródlądowej odsetek kobiet wciąż wynosi nieco poniżej dziesięciu procent, mimo że wszystkie ścieżki kariery oferują interesujące perspektywy również dla kobiet. Ilu nauczycieli pracuje w SBKR? Przyjęcie towarów dla logistyki portowej. W roku szkolnym 2022/2023 w szkole zawodowej żeglugi śródlądowej pracuje 14 nauczycieli, głównie w pełnym wymiarze godzin. Oprócz nauczycieli, którzy ukończyli wyższe szkoły nauczycielskie z przedmiotów tradycyjnych, takich jak język niemiecki, język angielski i matematyka, wielu tzw. „zmieniaczy kariery” prowadzi również zajęcia w modułach kształcenia zawodowego. Nauczyciele ci zazwyczaj studiowali przedmioty techniczne (inżynieria okrętowa, budowa maszyn, elektrotechnika) lub ekonomię przed rozpoczęciem szkolenia nauczycielskiego. Przyczynia się to do zapewnienia wysokiego poziomu wiedzy specjalistycznej w dziedzinach technicznych i przemysłowych. Ponadto wszyscy nauczyciele wykazują się dużą inicjatywą, aby dogłębnie zapoznać się z typowymi sytuacjami i tematami zawodowymi. Regularne kursy doskonalenia zawodowego na poziomie europejskim w ramach programu Erasmus+ również się do tego przyczyniają. Dlaczego zawody nauczane przez SBKR (zawodowej szkołe żeglugi reńskiej) rokują na przyszłość? Chociaż media donoszą obecnie o licznych projektach badawczych dotyczących takich tematów, jak „autonomiczna nawigacja statków śródlądowych” i „automatyzacja przeładunku”, żegluga śródlądowa i logistyka portowa nadal będą wymagać wykwalifikowanego personelu, aby niezawodnie i bezpiecznie realizować swoje zadania logistyczne. Załogi statków z pewnością otrzymają dalsze wsparcie i pomoc w różnych obszarach dzięki „systemom wsparcia”. Jednak ci, którzy rozpoczną szkolenie zawodowe już dziś, ukończą je z sukcesem i będą zaangażowani w swój zawód, nadal będą mieli przed sobą różnorodną, odpowiedzialną i różnorodną karierę. Często cytowany „złoty fundament” dotyczy również branży szkutniczej. Wiele firm i stoczni potrzebuje wykwalifikowanych młodych talentów, aby z powodzeniem realizować zamówienia klientów z sektora żeglugi rekreacyjnej i komercyjnej. Sektor usług, który koncentruje się głównie na konserwacji łodzi i statków, od dawna dominuje w tym obszarze. Co więcej, absolwenci wszystkich wymienionych programów szkoleniowych są mile widziani również w innych branżach ze względu na swoją różnorodną wiedzę i umiejętności.
Jaka jest historia statku szkoleniowego RHEIN? Uczniowie przyjeżdżają do szkoły zawodowej nie tylko z Duisburga i okolic, ale także z całych Niemiec i krajów sąsiednich. Podczas swoich bloków szkoleniowych mieszkają i pracują na pokładzie statku szkoleniowego RHEIN, zacumowanego w porcie Homberg. Ten nowoczesny statek szkoleniowy i mieszkalny jest placówką Niemieckiego Federalnego Związku Żeglugi Śródlądowej (BdB), gdzie stażyści żeglugi śródlądowej otrzymują kompleksowe wsparcie i instruktaż w zakresie szkoleń międzyfirmowych. Kluczowym efektem kształcenia jest rozwój umiejętności społecznych, ponieważ praca zespołowa i współpraca w bliskim kontakcie są niezbędne nie tylko tutaj, ale także w późniejszym życiu zawodowym.
Pływający Internat.
Na statku szkoleniowym „Rhein” przyszli kapitanowie żeglugi śródlądowej odbywają dodatkowe kursy praktyczne, uzupełniające program nauczania w sąsiedniej szkole zawodowej żeglugi śródlądowej. Zapytany, czy postrzega siebie bardziej jako dyrektora szkoły, czy gospodarza, Gerit Fietze proponuje trzecią opcję: „Bardziej jako dyrektora szkoły z internatem”. Statek szkoleniowy „Rhein”, którym zarządza Fietze, to przede wszystkim pływający internat dla adeptów żeglugi śródlądowej. Choć jest to również miejsce nauki, główny przedmiot kształcenia zawodowego jest nauczany w Szkole Zawodowej Żeglugi Śródlądowej w Rhein, szkole średniej. Zapewnia ona ogólnokrajową naukę zawodu w niemieckim sektorze żeglugi śródlądowej. Podczas trzymiesięcznych kursów blokowych, gdy nie pracują w swoich firmach szkoleniowych, przyszli kapitanowie żeglugi śródlądowej dojeżdżają między szkołą zawodową a statkiem szkoleniowym, gdzie mieszkają i otrzymują wyżywienie, a także uczestniczą w szkoleniach praktycznych i kursach dokształcających. Oba obiekty znajdują się blisko siebie w Duisburgu-Homberg. Typowy dzień szkolny rozpoczyna się po śniadaniu około 7:15/7:30. Następnie uczniowie przechodzą krótki dystans do szkoły. Około 13:30 stażyści wracają na obiad. Od godziny 15:00 odbywają się wspomniane ćwiczenia praktyczne, które kończą się najpóźniej o godzinie 17:00. To, czy uczniowie zjedzą również obiad, zależy od nich samych. Wielu woli zejść na ląd i zjeść na mieście, zanim będą musieli wrócić na pokład o 22:30. Zajęcia praktyczne są odwoływane w czwartki i piątki. Czwartki to dni sprzątania, podczas których odbywa się gruntowne sprzątanie statku szkoleniowego, a w piątki wielu stażystów wraca do domu na weekend. Sponsorowane przez BDB (Niemieckie Stowarzyszenie Żeglugi Śródlądowej) Gerit Fietze, dowódca statku szkoleniowego od lutego 2023 r., nie bierze udziału w szkoleniu praktycznym. „Nie jestem kapitanem żeglugi śródlądowej, tylko prawnikiem” – przyznaje 38-latek. Związany był już wcześniej ze statkiem szkoleniowym, kiedy pracował w biurze Niemieckiego Federalnego Związku Żeglugi Śródlądowej (BDB) w Ruhrort, gdzie zajmował się m.in. prawem zbiorowym pracy i kwestiami szkoleniowymi. Reprezentuje BDB, będące właścicielem statku szkoleniowego, i odpowiada za organizację jego działalności. Obejmuje to komunikację z władzami, zarządzanie personelem, planowanie budżetu oraz zewnętrzne spotkania z firmami w celu promowania ośrodka szkoleniowego i kształcenia ustawicznego. Na pokładzie wspiera go ośmiu pracowników, w tym czterech sterników. Wynika to z ćwiczeń praktycznych, których nie można zorganizować w szkole, takich jak obsługa wciągarki kotwicznej, masztu flagowego czy wodowanie i sterowanie pontonem. „Nasi uczniowie regularnie odbywają tu na zmianę rejsy pod nadzorem, wypływając na Ren i wracając do portu” – wyjaśnia Fietze. Sam statek szkoleniowy, zbudowany w 1984 roku, jest unikatowy w skali Niemiec. Reńska Szkoła Zawodowa Żeglugi Śródlądowej, wraz z Centrum Szkolenia Żeglugi Śródlądowej w Schönebeck nad Łabą, jest jedną z dwóch szkół zawodowych żeglugi śródlądowej w Niemczech. Od końca sierpnia statek „Ren” lśni w swojej odnowionej okazałości. Jego certyfikat zdolności żeglugowej był regularnie odnawiany w stoczni w Meiderich. Ponadto przeszedł remont kosmetyczny, obejmujący piaskowanie, usuwanie rdzy i nową warstwę farby. Co roku do Duisburga przyjeżdża około 300 studentów, podzielonych na trzy bloki. Przy pełnym obłożeniu każdy blok może pomieścić 96 osób w kabinach dwuosobowych i jednej trzyosobowej. Klimatyzacja, prysznic/toaleta i telewizor w każdej jednostce zapewniają niezbędny komfort. Na pokładzie znajdują się również jadalnia, w której serwowane są posiłki, a także sale konferencyjne, gabinety do nauki i sale do ćwiczeń.
Szkolenie na kapitana żeglugi śródlądowej trwa trzy lata, wyjaśnia Fietze. Osoby, które zdecydują się zostać kapitanem, a tym samym kapitanem statku, uczą się przez dodatkowe sześć miesięcy. W szkole zawodowej i na statku szkoleniowym nie tylko mężczyźni i kobiety z branży przewozów towarowych i pasażerskich uczą się podstaw życia i pracy na pokładzie, ale także pracownicy Administracji Dróg Wodnych i Żeglugi (WSV), którzy później będą obsługiwać własne statki WSV. Wśród kursantów jest również kilku przedstawicieli firm logistycznych portowych. Fietze chciałby, aby było ich więcej, zarówno ze względu na efektywniejsze wykorzystanie statku szkoleniowego, jak i dlatego, że firmy logistyczne portowe stanowią ważne ogniwo łączące drogi wodne z zapleczem. Podstawowym celem dyrektora szkoły jest zacieśnienie współpracy między firmami w Duisburgu a placówką szkoleniową. „Lokalizacja ma tak duży potencjał, że zacieśnienie współpracy wydaje się właściwe”. Według Fietze, mężczyźni nadal stanowią większość kursantów (90 procent), choć odsetek kobiet nieznacznie rośnie. Tylko bardzo niewielka liczba uchodźców rozpoczyna program szkoleniowy; nie zaobserwowano jeszcze znaczącego wzrostu. Są też osoby zmieniające karierę. Fietze opowiada o 42-latku z rodzinnej firmy, który chce zacząć wszystko od nowa i zostać kapitanem statku żeglugi śródlądowej. Rozpoczęcie nauki w żegludze śródlądowej jest możliwe przez cały rok, mówi dyrektor szkoły. „Szczególna data rozpoczęcia 1 sierpnia, jak w wielu innych sektorach, nie istnieje, ponieważ istnieją trzy różne bloki szkoleniowe i trzy egzaminy końcowe rozłożone w ciągu roku”. Warunki są z pewnością atrakcyjne dla kariery w żegludze śródlądowej. Według Fietze, wynagrodzenie należy do dziesięciu najwyższych w programach kształcenia zawodowego. W trzecim roku nauki pensja wynosi 1302 euro. Dla porównania, stażysta w spedycji i logistyce zarabia w trzecim roku 985 euro. Wynagrodzenie początkowe po ukończeniu nauki wynosi około 36 000 euro rocznie. Fietze podkreśla również znaczenie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. „W żegludze śródlądowej praca odbywa się indywidualnie, co oznacza, że jest się na pokładzie przez dwa do czterech tygodni, a potem przez dwa do czterech tygodni w domu, więc pracuje się tylko sześć miesięcy”. Fietze nie unika jednak wad: „Nieobecność jest ciągła”. Czy w przyszłości będzie wystarczająco dużo kapitanów i sterników żeglugi śródlądowej? Fietze ma nadzieję na dalsze wsparcie dla szkoleń zawodowych. Jednak to wsparcie jest zagrożone. Projekt budżetu na rok 2025 proponuje zmniejszenie puli finansowania o jedną trzecią. „Obecnie wynosi ona 6,9 mln euro, a kwota ta ma zostać zmniejszona do 2,1–2,2 mln euro. To drastyczne cięcie, ponieważ finansowanie zostało bardzo dobrze przyjęte przez firmy i jest dla nich kluczowe, aby mogły prowadzić szkolenia”. Dowódca statku szkoleniowego postrzega to jako katastrofalny sygnał ze strony rządu federalnego dotyczący szkoleń zawodowych i niedoboru wykwalifikowanych pracowników. „Jest to sprzeczne z celem wzmocnienia żeglugi śródlądowej, która uważana jest za mającą duży potencjał w zakresie zmiany środków transportu”.
KAPITAN:
Podstawy Edukacji Wprowadzenie 2. Podstawy Edukacji Wersja z sierpnia 2024 r. Strona 3 z 8 SZKOLENIA W FIRMACH Szkolenie w firmach obejmuje przede wszystkim naukę w miejscu pracy, praktyczne zastosowanie nauczonego materiału oraz jego ocenę pod odpowiednim kierownictwem i nadzorem. EDUKACJA W SZKOLE Każdego roku odbywa się jeden blok szkolny (Schiffer-Berufskolleg RHEIN w Duisburgu) w ramach praktyk zawodowych. Zdobędziesz tam solidną wiedzę zawodową i szerokie wykształcenie ogólne, stanowiące solidny fundament dla różnorodnej praktyki zawodowej i rozwoju zawodowego. DOKUMENTACJA NAUKI Dokumentacja nauki nazywana jest po niemiecku „Ausbildungsnachweis” (dokumentacja szkolenia). Możesz przechowywać swoją dokumentację nauki w Części 4 rejestru. Ta sekcja szczegółowo opisuje, na co należy zwrócić uwagę podczas prowadzenia dokumentacji nauki. Skorzystaj z szablonów dostępnych na stronie internetowej: www.svs-ch. Jeśli posiadasz licencję time2learn, znajdziesz gotowy szablon dla każdego celu edukacyjnego. RAPORTY EDUKACYJNE W raporcie szkoleniowym Twój instruktor zawodowy dokumentuje Twoje postępy. Odbywa się to na podstawie spotkań, które odbywacie co najmniej raz na sześć miesięcy. Twoja dokumentacja edukacyjna stanowi podstawę tego spotkania. EGZAMINY KOŃCOWE (QP) Procedury kwalifikacyjne 1 i 2 (w Niemczech: „Rozszerzony Egzamin Końcowy” GAP Część 1 i GAP Część 2) są przeprowadzane i nadzorowane przez inspektorów szkoleniowych z Izby Przemysłowo-Handlowej Dolnego Renu (IHK). Egzaminy końcowe składają się z egzaminów praktycznych, ustnych i pisemnych obejmujących poszczególne obszary tematyczne. Część 1 egzaminów odbywa się po drugim roku nauki i stanowi 40% procedury kwalifikacyjnej. Pozostałe 60% jest oceniane w Części 2 procedury kwalifikacyjnej po zakończeniu nauki. STRUKTURA GAP Część 1 i GAP Część 2 GAP Część 1 nie może być powtarzana samodzielnie, ponieważ jest częścią egzaminu ogólnego. Słabego wyniku w Części 1 nie można poprawić; zamiast tego musi zostać zrekompensowany odpowiednio dobrym wynikiem w Części 2, aby egzamin został uznany za „zdany”. KAPITAN Podstawy Edukacji Wprowadzenie 2. Podstawy Edukacji Wersja z sierpnia 2024 r. Strona 4 z 8 PODSUMOWANIE I ZWIĄZEK Jaki jest związek między planem szkolenia zawodowego, planem szkolenia w firmie, dokumentacją edukacyjną a raportem ze szkolenia? • Plan szkolenia zawodowego określa cele edukacyjne dla stażu. • Plan szkolenia w firmie określa, czego i kiedy będziesz się uczyć. Kieruje się zasadą „od prostych do złożonych”. • Dokumentacja edukacyjna służy do dokumentowania wykonanej pracy i do refleksji nad postępami w nauce. Prowadzenie dokumentacji edukacyjnej jest obowiązkowe. Stanowi on również dowód ukończenia szkolenia i musi zostać podpisany (zatwierdzony) przez instruktora zawodowego. • Raport ze szkolenia służy do regularnego omawiania postępów z instruktorem zawodowym w określonych odstępach czasu oraz do oceny aktualnego statusu. ODSTĘPSTWA W PLANOWANIU Nawet jeśli wspólnie z instruktorem zawodowym opracowałeś optymalny plan, w trakcie szkolenia zawodowego wielokrotnie napotkasz sytuacje wymagające zmian. Może się zdarzyć, że terminy zostaną zmienione w ostatniej chwili, na przykład z powodu zmiany grafiku pracy. W takich sytuacjach pomocne jest dokładne zapoznanie się z planem szkolenia. ODPOWIEDZIALNOŚĆ OSOBISTA Omów zmiany w planie szkolenia ze swoim instruktorem zawodowym. Nie wahaj się porozmawiać z instruktorem już na wczesnym etapie, jeśli zauważysz braki w ważnym obszarze swojego szkolenia. Bierz aktywny udział w swoim szkoleniu zawodowym, biorąc na siebie odpowiedzialność.
Wyjaśnienie krok po kroku. Proces szkolenia na stanowisko skippera i kapitana żeglugi śródlądowej Po podpisaniu umowy szkoleniowej i otrzymaniu książeczki skippera możesz rozpocząć szkolenie. Zanim po raz pierwszy wejdziesz na pokład statku, musisz ukończyć kurs „Podstawowe szkolenie z bezpieczeństwa” (patrz Twoja ścieżka na pokładzie). Nawigacja / Szybka ścieżka Rok 1 Rok 2 Rok 3 Pierwsza zmiana: Twoje szkolenie praktyczne rozpoczyna się od pierwszej zmiany (patrz Twoja ścieżka na pokładzie). Podczas pierwszej zmiany zapoznasz się ze swoim statkiem, poznasz różne obszary robocze i nauczysz się codziennej rutyny. Prawdopodobnie otrzymasz kilka drobnych zadań. Jednym z najważniejszych tematów podczas pierwszej zmiany i przez cały okres szkolenia będzie bezpieczeństwo, w tym poruszanie się po pokładzie i zwracanie uwagi na to, co należy robić. Rok 1 praktyk W pierwszym roku praktyk zdobędziesz wstępne doświadczenie w obsłudze statku, jego ładunku oraz różnych systemów technicznych i silników na pokładzie. Poznasz podstawy żeglugi śródlądowej oraz zasady konserwacji i napraw statku. Zajęcia obejmują procedury czyszczenia, przygotowanie stali (np. szlifowanie lub malowanie), splatanie lin, prace konserwacyjne silników i układów hydraulicznych, drobne naprawy oraz wizyty w stoczni. Nauczysz się również cumowania i odcumowywania statku za pomocą lin podczas manewrów cumowania, a także obsługi w śluzach. Dodatkowe tematy obejmą: żeglugę śródlądową, nawigację statków, inżynierię morską oraz zabezpieczanie ładunków. Kluczowym tematem będą przepisy bezpieczeństwa i środki kontroli jakości. Pierwsze dziewięć miesięcy na statku śródlądowym zazwyczaj spędzisz w systemie zmianowym określonym w umowie (np. trzy tygodnie na statku, a następnie trzy tygodnie wolnego). Następnie będziesz uczęszczać do szkoły zawodowej przez 3-4 miesiące. W Niemczech istnieją dwie szkoły zawodowe oferujące naukę zawodu „Skippera Żeglugi Śródlądowej” i „Kapitana Żeglugi Śródlądowej”: Wyższa Szkoła Zawodowa Skipperów „Rhein” w Duisburgu oraz Szkoła Zawodowa im. Otto Allendorffa w Schönebeck. To, do której szkoły uczęszczasz, aby odbyć szkolenie zawodowe, zazwyczaj zależy od rejonu działania twojego pracodawcy. W pierwszym bloku szkoły zawodowej zdobędziesz wiedzę z następujących tematów: Jednostka 1: Wprowadzenie do zawodu i firmy szkoleniowej oraz organizacja życia na pokładzie Jednostka 2: Przygotowanie do podróży i nawigacja po drogach wodnych Jednostka 3: Cumowanie statków śródlądowych oraz sztauowanie i zabezpieczanie ładunków masowych i drobnicowych Jednostka 4: Kontrola i konserwacja statków śródlądowych i ich wyposażenia.
Certyfikat radiooperatora VHF. Pod koniec pierwszego bloku szkoły zawodowej przystąpisz do egzaminu na certyfikat radiooperatora, tzw. Certyfikat Radiooperatora VHF dla Śródlądowych Dróg Wodnych (UBI). Ten certyfikat radiooperatora jest ważną kwalifikacją do korzystania z łączności radiowej statek-statek lub ze stacjami na lądzie. Certyfikat obejmuje obsługę radiotelefonów VHF na statkach śródlądowych, łodziach i stacjach radiowych na śródlądowych drogach wodnych i wzdłuż nich. Aby uzyskać certyfikat, należy mieć ukończone 15 lat i zdać egzamin teoretyczny z częścią praktyczną. Egzamin obejmuje pytania z zakresu takich zagadnień, jak sprzęt radiowy, łączność radiowa, komunikaty alarmowe i pilne oraz ogólne zasady i przepisy dotyczące łączności radiowej na śródlądowych drogach wodnych. Egzamin UBI obejmuje między innymi obsługę radiotelefonów VHF, pisanie i rozumienie komunikatów radiowych, zachowanie dyscypliny radiowej oraz znajomość międzynarodowych i krajowych przepisów radiowych. Po pomyślnym zdaniu egzaminu otrzymasz certyfikat operatora radiowego UBI, który uprawnia do użytkowania radiotelefonów VHF na śródlądowych drogach wodnych.
Rok 2. Praktyki W drugim roku praktyk pogłębisz swoje dotychczasowe umiejętności, wiedzę i zdolności. Zagadnienia takie jak elektrotechnika, hydraulika i pneumatyka zostaną omówione bardziej szczegółowo. Będziesz samodzielnie wykonywać zadania na pokładzie zgodnie z instrukcjami kapitana lub sternika. Będziesz pomagać przy operacjach rozładunku (wyładunku statku) i obliczać aktualne zanurzenie podczas operacji załadunku. Będziesz mieć możliwość samodzielnego sterowania statkiem pod nadzorem kapitana, a nawet będziesz wykonywać pierwsze manewry wyprzedzania i nawigować przez śluzy za pomocą steru strumieniowego, pod nadzorem kapitana. Będziesz mieć możliwość samodzielnego sterowania statkiem, jeśli zajdzie taka potrzeba, a nawet będziesz wykonywać pierwsze manewry wyprzedzania i przejścia przez śluzy za pomocą steru strumieniowego, pod nadzorem kapitana. Nawigacja / Szybki start 1. rok nauki zawodu 2. rok nauki zawodu 3. rok nauki zawodu. W drugim bloku szkoły zawodowej będziesz uczyć się następujących tematów: LF 5 Obsługa ładunków na tankowcach LF 6. Transport pasażerów na śródlądowych drogach wodnych LF 7. Nawigacja po drogach wodnych LF 8. Wykonywanie prac konserwacyjnych na statkach. Egzamin pośredni (GAP 1) „Rozszerzony egzamin końcowy” (GAP) jest stosowany jako format egzaminu dla praktyki na kapitana żeglugi śródlądowej. Egzamin końcowy składa się z dwóch części, które odbywają się w różnych terminach, a ich wyniki wpływają na ocenę końcową. Egzamin pośredni stanowi część 1 GAP i odbywa się pod koniec czwartej połowy nauki zawodu. Część 2 GAP odbywa się pod koniec nauki zawodu. Część 1 GAP ma na celu ocenę niektórych umiejętności, wiedzy i zdolności nabytych do końca drugiego roku nauki zawodu. Treści, które zostały już sprawdzone, nie są ponownie sprawdzane w Części 2 GAP. Wyniki z obszarów egzaminacyjnych pierwszej części GAP (Testu Umiejętności Ogólnych) stanowią 40 procent ogólnej oceny z egzaminu. GAP 1 jest podzielony na cztery stacje: „Studia Morskie” + dyskusja techniczna związana z zadaniem „Technika” + dyskusja techniczna związana z zadaniem „Bezpieczeństwo” + dyskusja techniczna związana z zadaniem „Egzamin teoretyczny”. Egzamin Morski. Na egzaminie morskim będziesz mieć około 30 minut na wykonanie zadania. Po jego wykonaniu odbędziesz około 10-minutową dyskusję techniczną z egzaminatorami. Zadania żeglarskie mogą obejmować: Określenie odpowiedniego zanurzenia (obliczenia kalibracyjne) na podstawie studium przypadku, obejmującego dane statku, certyfikat kalibracji i informacje o trasie Żeglowanie na symulatorze z różnymi zadaniami, takimi jak: Aktywacja stanowiska sterowniczego (radar, radio, AIS). Żeglowanie jako sternik (przestrzeganie instrukcji kapitana) Wykonywanie manewrów wyprzedzania (zgodnie z instrukcjami kapitana). Wydawanie odpowiednich komunikatów radiowych i sygnałów dźwiękowych w zależności od sytuacji. Rozpoznawanie znaków, sygnałów i świateł wyświetlanych podczas rejsu .Odpowiadanie na pytania dotyczące obsługi radaru i AIS. Egzamin techniczny. Będziesz mieć około 30 minut na wykonanie zadania w ramach egzaminu technicznego. Po jego wykonaniu odbędziesz około 10-minutową dyskusję techniczną z egzaminatorami. Zadania techniczne mogą obejmować: Uruchamianie silnika (przygotowanie, rozruch, wyłączanie i kontrola). Zachowanie środków ostrożności podczas pracy z silnikiem. Konserwacja układu sterowego. Odpowiadanie na pytania z następujących tematów: Charakterystyka silnika Układ chłodzenia, budowa silnika (np. działanie wałka rozrządu, wału korbowego, dźwigienek zaworowych itp.) Rodzaje i właściwości filtrów. Opis silnika 4-suwowego. Identyfikacja znaków, sygnałów i świateł (przepisy ruchu drogowego). Elektrotechnika, kontrola bezpieczeństwa. Na wykonanie zadania w ramach kontroli bezpieczeństwa będziesz mieć około 30 minut. Po zakończeniu pracy odbędziesz około 10-minutową dyskusję techniczną z egzaminatorami. Zadania związane z bezpieczeństwem mogą obejmować: Kamizelkę ratunkową .Prezentację sprzętu ratunkowego, omówienie jego zalet i wad, rozstawianie i używanie sprzętu ratunkowego (np. noszy składanych, deski ortopedycznej, płachty transportowej). Objaśnienie planu bezpieczeństwa, odpowiadanie na pytania ogólne. Właściwe postępowanie z rannymi lub niepełnosprawnymi pasażerami/kolegami. Odpowiadanie na pytania dotyczące przepisów bezpieczeństwa. Egzamin teoretyczny to test pisemny, w którym należy odpowiedzieć na zestaw pytań. Egzamin obejmuje takie tematy, jak nawigacja wodna, technologia silników, przepisy ruchu drogowego, a także techniczny język angielski i matematyka.
Rok 3. nauki na kapitana żeglugi śródlądowej i 3. i 4. rok nauki na kapitana żeglugi śródlądowej. W trzecim roku nauki program nauczania ulega zmianie. Nauka na kapitana żeglugi śródlądowej ma silny nacisk techniczny, natomiast nauka na kapitana żeglugi śródlądowej ma silny nacisk na zagadnienia żeglarskie. W trzecim roku nauczysz się brać na siebie większą odpowiedzialność i zaczniesz samodzielnie wykonywać zadania pod nadzorem doświadczonych członków załogi. Zadania te obejmują na przykład organizację codziennego harmonogramu, cumowanie i odcumowywanie, manewrowanie na różnych rzekach oraz nawigację przez wąskie śluzy. Nawigacja / Szybki start 1. rok nauki 2. rok nauki 3. rok nauki 3. rok nauki na kapitana żeglugi śródlądowej. Ponieważ bezpieczny załadunek i rozładunek jednostki jest kluczowym aspektem szkolenia kapitana żeglugi śródlądowej, w trzecim roku będziesz rozwijać swoją wiedzę i umiejętności w tym zakresie. Obejmuje to naukę konkretnych technik i procedur bezpiecznego załadunku i rozładunku statków żeglugi śródlądowej, a także przestrzeganie odpowiednich przepisów i norm bezpieczeństwa. W trzecim roku stażu będziesz intensywnie przygotowywać się do egzaminu końcowego. Może to obejmować szkolenia i egzaminy wewnętrzne, a także zewnętrzne kursy przygotowawcze, aby zapewnić Ci niezbędną wiedzę i umiejętności do pomyślnego zdania egzaminu. Pod koniec trzeciego roku stażyści przystępują do egzaminu końcowego, składającego się z części teoretycznej i praktycznej. `` ] . ... W trzecim bloku szkoły zawodowej będziesz uczyć się następujących tematów: LF 9 Testowanie i naprawa systemów technicznych. LF 10 Bezpieczna eksploatacja statku pasażerskiego . LF 11 Bezpieczna eksploatacja statku towarowego. LF 12 Wybór alternatywnych systemów technicznych.
3. Egzamin końcowy na kapitana żeglugi śródlądowej Obszar egzaminu: „Rozwiązywanie problemów i naprawa”. W obszarze egzaminu „Rozwiązywanie problemów i naprawa” kandydat otrzyma zadanie praktyczne do wykonania z każdego z następujących obszarów tematycznych: „Silniki okrętowe” oraz „Układy hydrauliczne” lub „Układy mechaniczno-techniczne”. Egzamin końcowy na kapitana żeglugi śródlądowej Obszar egzaminu: „Rozwiązywanie problemów i naprawy” ... Podczas wykonywania zadania należy wykazać, że: analizujesz wymagania związane ze zleceniem, planujesz i strukturyzujesz wynikające z niego procesy robocze, dobierasz odpowiedni sprzęt i narzędzia robocze, identyfikujesz awarie i uszkodzenia maszyn i systemów, uwzględniając dokumentację techniczną, oraz określasz ich przyczyny, naprawiasz awarie i uszkodzenia maszyn i systemów, uwzględniając konstrukcję i działanie podzespołów i zespołów, podejmujesz działania w celu usunięcia awarii i uszkodzeń maszyn i systemów, oceniasz i dokumentujesz działania podjęte w celu usunięcia awarii i uszkodzeń, wdrażasz środki zapewniające jakość, wydajność i zrównoważony rozwój, a także bezpieczeństwo i higienę pracy, oraz wykazujesz niezbędne powiązania techniczne i uzasadniasz swoje podejście. Obszar egzaminu „Skupienie na żegludze towarowej” lub „Skupienie na żegludze pasażerskiej” W obszarze egzaminu „Skupienie na żegludze towarowej” należy wykazać, że potrafisz: ocenić przydatność istniejących systemów technicznych w pojazdach, proponować ulepszenia. do systemów technicznych w pojazdach i monitorowania rozładunku pojazdów monitorowania ładunków podczas transportu wdrażania środków zapewniających jakość, wydajność i zrównoważony rozwój, a także bezpieczeństwo i higienę pracy, a także wykazania istotnych powiązań technicznych i uzasadnienia swojego podejścia W obszarze egzaminacyjnym.
4. „Skupienie na żegludze pasażerskiej” musisz wykazać, że potrafisz: podejmować ogólne działania w celu ochrony ludzi wspierać osoby o ograniczonej sprawności ruchowej, zwłaszcza osoby niepełnosprawne dobierać sprzęt ratunkowy dla osób w sytuacjach awaryjnych i koordynować jego użycie przestrzegać przepisów bezpieczeństwa w sytuacjach awaryjnych komunikować się z pasażerami i informować pasażerów o ich prawach .
Obszar egzaminacyjny „Ekonomia i nauki społeczne”.
5. W obszarze egzaminacyjnym „Ekonomia i nauki społeczne” musisz wykazać się umiejętnością opisywania i oceniania ogólnych kontekstów ekonomicznych i społecznych w świecie zawodowym i zawodowym. Zostaniesz poproszony o odpowiedź na szereg pytań praktycznych. Na wykonanie zadań pisemnych będziesz mieć 60 minut. Tematy obejmują: Umowa o staż Układy zbiorowe pracy Prawo konsumenckie Struktura i zarządzanie firmą Kalkulacja kosztów podróży i frachtu Zarządzanie zasobami ludzkimi. Style przywództwa. W obszarach egzaminacyjnych „Planowanie podróży” i „Ekonomia i nauki społeczne” masz możliwość ubiegania się o dodatkowy egzamin ustny, jeśli nie spełnisz celu szkolenia.
6. Lata 3 i 4 szkolenia na kapitana żeglugi śródlądowej. Jak już wiesz, standardowy okres szkolenia na kapitana żeglugi śródlądowej wynosi 3,5 roku. W trzecim roku będziesz uczęszczać do szkoły zawodowej przez pół bloku (około 6-8 tygodni). W czwartym roku będziesz uczęszczać do ostatniego bloku szkoły zawodowej przez 3-4 miesiące, a następnie zdasz egzamin końcowy (GAP2). ... W ciągu 1,5 bloku zajęć w szkole zawodowej zdobędziesz wiedzę z następujących tematów: LF 9 Monitorowanie konserwacji sprzętu technicznego. LF 10 Zapewnienie stabilności podczas rejsu. LF 11 Zapewnienie ochrony i bezpieczeństwa osób na pokładzie. LF 12 Prowadzenie rejsu. LF 13 Zarządzanie personelem i jego ocena. LF 14 Podejmowanie działań w przypadku awarii i wypadków. Program szkolenia zawodowego dla kapitana żeglugi śródlądowej, potocznie nazywanego „skipperem żeglugi śródlądowej”, nie jest ostateczną nazwą stanowiska i jest używany jako ogólne określenie dla dualnego szkolenia zawodowego. Po pomyślnym ukończeniu szkolenia zostaniesz kapitanem statku i otrzymasz Certyfikat Związku Zawodowego jako potwierdzenie kwalifikacji żeglarskich.
7. Egzamin końcowy na kapitana żeglugi śródlądowej Pomyślne zdanie egzaminu końcowego (GAP 2) w ramach programu kształcenia zawodowego kapitanów żeglugi śródlądowej uprawnia do uzyskania Certyfikatu Związku. Procedury egzaminacyjne w ramach egzaminu końcowego są podobne do procedur egzaminacyjnych na Certyfikat Związku wydawany przez GDWS (Główną Dyrekcję Dróg Wodnych i Żeglugi), ale nie są identyczne, ponieważ egzamin w ramach programu kształcenia zawodowego podlega przepisom dotyczącym szkoleń, a zatem podlega jurysdykcji Izby Przemysłowo-Handlowej (IHK). Egzamin GAP 2 obejmuje następujące obszary: „Planowanie rejsów” (odpowiednik egzaminu GDWS Voyage Planning Examination). „Realizacja rejsów” (odpowiednik egzaminu GDWS Voyage Execution Examination) „Ekonomia i nauki społeczne”. Obszar egzaminu „Planowanie rejsów”. Podobnie jak w przypadku egzaminu GDWS Voyage Planning Examination, zostanie Ci przydzielony fikcyjny rejs i będziesz musiał odpowiedzieć na pytania zadane po jego zakończeniu, korzystając z udostępnionych informacji i materiałów. Podczas fikcyjnej podróży otrzymasz różnorodne informacje i dokumenty dotyczące Twojego statku, ładunku i planowanej trasy. Otrzymasz również papier i długopis, laptopa z dostępem do internetu, w szczególności do systemu ELWIS, oraz WESKA (urządzenie nawigacyjne). Będziesz miał 180 minut na pisemne zaplanowanie rejsu. W przeciwieństwie do egzaminu patentowego Unii GDWS, w którym musisz uzasadnić swoje wyniki w dyskusji trwającej co najmniej 60 minut, wyniki pisemne są jedynym czynnikiem branym pod uwagę w egzaminie końcowym. Tematy, które będziesz musiał omówić podczas planowania podróży, obejmują: Trasa i nawigacja. Wykaz dróg wodnych, po których będzie żeglować statek. Maksymalne wymiary statków dozwolonych na hipotetycznej trasie (długość, szerokość, głębokość, wysokość). Cechy trasy, takie jak śluzy, mosty, maksymalna dopuszczalna prędkość itp. Określanie czasu trwania podróży. Przepisy policyjne 2. Załadunek statku. Określenie tonażu ładunku, który można przewozić (obliczenie kalibracji na podstawie certyfikatu kalibracji, maksymalnego dopuszczalnego zanurzenia na trasie i czynników istotnych dla bezpieczeństwa). Opis procesu załadunku, trymowania 3. Załoga .Wykaz minimalnej wymaganej załogi na pokładzie (niezbędne kwalifikacje). Czas pracy i odpoczynku załogi. Harmonogram zmian. Obowiązkowe szkolenia załogi. 4. Dokumenty. Wykaz dokumentów wymaganych na pokładzie, znajomość okresów ich ważności i terminów ważności Opis niezbędnej dokumentacji dziennej/tygodniowej 5. Paliwo. Informacje o paliwie .Zużycie, w tym czynniki wpływające. Określanie zapotrzebowania na paliwo podczas kolejnego bunkrowania. Planowanie procesu bunkrowania (tankowania statku), w tym środki bezpieczeństwa. Podstawa prawna rozliczania kosztów, utylizacji itp. 6. Technologia i wyposażenie Niezbędne wyposażenie techniczne statku, codzienne procedury konserwacyjne. Lista niezbędnego sprzętu bezpieczeństwa na pokładzie.
7. Życie na pokładzie Organizacja życia na pokładzie.
Obszar egzaminacyjny „Wykonywanie rejsów”. Ten egzamin, podobnie jak egzamin z wykonywania rejsów GDWS, jest zazwyczaj przeprowadzany na symulatorze płytkich wód SANDRA2 w Szkole Zawodowej Żeglugi Śródlądowej RHEIN w Duisburgu. Egzaminatorzy ocenią nie tylko Twoje umiejętności żeglarskie, ale także Twoją komunikację z załogą, innymi uczestnikami ruchu morskiego i odpowiednimi władzami, a także poprawność przekazywanych przez Ciebie komunikatów radiowych i instrukcji. Egzamin rozpoczyna się od przygotowania stanowiska sternika.
8. Podobnie jak w rzeczywistości, najpierw prawdopodobnie będziesz musiał odbić się od brzegu, a następnie nawiązać komunikację i przygotować statek do działania z załogą. Podczas egzaminu będziesz musiał wykonać różne scenariusze w określonym czasie. Może to obejmować między innymi: Wypłynięcie z nabrzeża lub cumowanie przy nim. Wpłynięcie do śluzy lub wyjście z niej. Wpłynięcie do rzeki lub kanału lub wyjście z niej. Żegluga do przodu lub do tyłu na ruchliwym odcinku, wymagająca precyzyjnej koordynacji działań .Żegluga w kanale lub na wodach dryfujących. Zwroty w wąskim odcinku, porcie lub obrotnicy. Reagowanie w sytuacjach awaryjnych, takich jak pożar na pokładzie lub awaria steru. Również na tym egzaminie kandydat nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu statków ani utrudniać jego płynnego przepływu. Egzamin zostanie natychmiast przerwany w przypadku wystąpienia kolizji. Obszar egzaminacyjny „Ekonomia i nauki społeczne”. W obszarze egzaminacyjnym „Ekonomia i nauki społeczne” należy wykazać się umiejętnością opisywania i oceniania ogólnych kontekstów ekonomicznych i społecznych w świecie zawodowym i zawodowym. Zostaną Ci zadane różne pytania z zakresu zagadnień praktycznych. Na wykonanie zadań pisemnych będziesz mieć 60 minut. Tematy obejmują: Umowa o staż. Układy zbiorowe pracy. Prawa klienta. Struktura i zarządzanie firmą. Kalkulacja kosztów podróży i transportu. Zarządzanie zasobami ludzkimi i style przywództwa.
9. W obszarach egzaminacyjnych „Planowanie podróży” oraz „Ekonomia i nauki społeczne” istnieje możliwość zdawania dodatkowego egzaminu ustnego, jeśli cel szkolenia nie zostanie osiągnięty.”
Przygotował i przetłumaczył na j. polski na podstawie artykułów z prasy branżowej i szkolnego programu nauczania Schiffer-Berufskolleg RHEIN oraz własnego doświadczenia w armatorskiej firmie szkolenia zawodowego NVG z Hanoweru (Hannover) -
unijny kpt. ż. ś. Józef Węgrzyn.
https://www.duisburg.de/allgemein/fachbereiche/themenwoche-wasser/interview-sbk.php
https://www.dvz.de/unternehmen/binnenschifffahrt/detail/news/das-schwimmende-internat.html
https://www.binnenschiffer-werden.de/ausbildung-ablauf/
https://sbkr.lms.schulon.org/